شمعدانی یکی از زیباترین و پرطرفدارترین گل‌های زینتی است که به‌خاطر برگ‌های معطر و گل‌های رنگارنگش، در بسیاری از خانه‌ها و باغچه‌ها دیده می‌شود. این گیاه به دلیل نگهداری آسان و سازگاری بالا با شرایط مختلف آب‌وهوایی، گزینه‌ای عالی برای باغبانان تازه‌کار و حرفه‌ای محسوب می‌شود. شمعدانی در رنگ‌ها و گونه‌های متنوعی یافت می‌شود که هر کدام جلوه خاصی به فضای خانه یا حیاط می‌بخشند. یکی از ویژگی‌های جذاب این گیاه، قابلیت تکثیر آسان آن با روش قلمه زدن شمعدانی است که به ‌راحتی و در منزل قابل انجام است و امکان افزایش تعداد گل‌ها را بدون هزینه زیاد فراهم می‌کند. همچنین، اگر به ‌دنبال زیباتر کردن خانه یا باغچه خود هستید، خرید گل آنلاین راهی سریع و آسان برای تهیه انواع گل شمعدانی و گیاهان باکیفیت است.

فهرست مطالب:

زمان و فصل کاشت و تکثیر گل شمعدانی
تکثیر گل شمعدانی در گلدان چگونه است؟
قلمه زدن گل شمعدانی در آب
قلمه زدن شمعدانی در خاک
قلمه زدن شمعدانی از طریق برگ
کاشت قلمه شمعدانی در باغچه
تکثیر گل شمعدانی از طریق بذر
نحوه تکثیر گل شمعدانی آویز و رونده

روش تکثیر و قلمه زدن گل شمعدانی در منزل چگونه است؟

شمعدانی یکی از پرطرفدارترین انتخاب‌ها برای علاقه‌مندان به باغبانی خانگی است و به همین دلیل، آشنایی با روش‌های تکثیر آن اهمیت زیادی دارد. شمعدانی‌ها، گل‌های زیبا با بویی خاص، برای بسیاری از ایرانیان یادآور خاطرات خوش هستند. این گیاهان در اغلب شرایط محیطی به‌ راحتی رشد می‌کنند و به همین دلیل، بسیاری از خانواده‌ها آن‌ها را در بالکن یا پشت پنجره‌ها پرورش می‌دهند. شمعدانی‌ها شمعدانی‌ها به‌عنوان یکی از اعضای خانواده گیاهان گل‌دار شناخته می‌شوند و با مراقبت صحیح، از اوایل بهار تا اواخر تابستان یا اوایل پاییز به‌ صورت پیوسته و چندین ‌نوبت گل می‌دهند.

نکته جالب اینجا است که این کار نیازی به تجهیزات خاص یا تخصص باغبانی ندارد و هر فردی می‌تواند آن را در خانه انجام دهد. بسیاری از افرادی که به پرورش گل و گیاهان آپارتمانی علاقه دارند، یکی از سوال‌های رایجشان این است که گیاه شمعدانی چگونه تکثیر می‌شود؛ و پاسخ این سوال، در روش ساده و پرطرفدار قلمه زدن شمعدانی نهفته است. در ادامه این مطلب، با روش کامل تکثیر و قلمه زدن شمعدانی در منزل آشنا خواهیم شد.

زمان و فصل قلمه زدن شمعدانی

انتخاب زمان درست، یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت در قلمه زدن شمعدانی است، زیرا شرایط دما و نور مستقیما بر سرعت و درصد ریشه‌زایی قلمه تأثیر می‌گذارد. بهترین فصل برای قلمه زدن شمعدانی، فصل بهار و اوایل تابستان است. در این بازه زمانی، گیاه در اوج دوره رشد فعال خود قرار دارد و شاخه‌ها از انرژی و شادابی لازم برای ریشه‌دهی سریع برخوردارند.

 دمای معتدل هوا در این فصل نیز به ریشه‌زایی بهتر و سالم ‌تر قلمه کمک می‌کند. همچنین، اواخر تابستان و اوایل پاییز نیز زمان مناسب دیگری برای این کار محسوب می‌شود، به‌خصوص در مناطقی که تابستان‌های گرم و طاقت‌ فرسا دارند. در این دوره، هوا کمی خنک ‌تر شده و شرایط برای ریشه‌دار شدن قلمه‌ها مساعدتر است. به‌طور خلاصه، اگر می‌خواهید بهترین نتیجه را از قلمه زدن شمعدانی بگیرید، بهار را به‌عنوان اولین گزینه و پاییز را به‌عنوان گزینه جایگزین در نظر داشته باشید.

قلمه زدن شمعدانی در بهار و تابستان

به‌طور کلی بهار و تابستان بهترین فصل‌ها برای قلمه زدن شمعدانی محسوب می‌شوند، زیرا گیاه در این بازه زمانی در اوج دوره رشد فعال خود قرار دارد و شاخه‌ها از انرژی کافی برای ریشه‌دهی سریع برخوردار هستند. می‌توانید این کار را از اواخر زمستان و اوایل بهار نیز شروع کنید، زمانی که هوا آرام آرام رو به گرمی می‌رود و گیاه آماده رشد دوباره است.

 نکته مهمی که باید در این دو فصل به آن توجه کنید، مراقبت دقیق از رطوبت، نور و دمای محیط است. قلمه‌ها باید در محلی با نور غیرمستقیم و دمای معتدل نگهداری شوند، زیرا نور شدید آفتاب یا گرمای بیش‌ازحد در روزهای گرم تابستان می‌تواند باعث پژمردگی و از بین رفتن قلمه پیش از ریشه‌زایی شود. همچنین رطوبت خاک نیز باید در حد متعادل حفظ شود.

قلمه زدن شمعدانی در فصل پاییز و زمستان

قلمه زدن شمعدانی در فصل پاییز و زمستان امکان‌پذیر است، اما با چالش‌های بیشتری نسبت به بهار و تابستان همراه خواهد بود. کاهش دما و افت رطوبت هوا در این فصل‌ها، شرایط را برای ریشه‌زایی سخت‌تر می‌کند و نیاز به دقت و مراقبت بیشتری دارد. در زمستان، گیاه وارد دوره خواب زمستانی می‌شود و رشد آن به‌طور محسوسی کند می‌شود؛ به همین دلیل، احتمال موفقیت قلمه در این فصل نسبت به بهار و تابستان کمتر است و توصیه می‌شود در صورت امکان از قلمه زدن در فصل زمستان خودداری کنید.

 با این حال، فصل پاییز، به ‌ویژه در روزهای ابتدایی آن که هوا هنوز خیلی سرد نشده، گزینه مناسب‌تری برای قلمه زدن شمعدانی است. در این دوره، دمای خنک اما نه سرد، شرایط قابل‌ قبولی برای ریشه‌دار شدن قلمه فراهم می‌کند. در هر صورت، چه در پاییز و چه در زمستان اقدام به قلمه زدن شمعدانی کنید، حفظ رطوبت مناسب خاک، استفاده از بستر کاشت با زهکشی خوب و نظارت مستمر بر شرایط محیطی از عوامل کلیدی موفقیت شما خواهند بود.

انواع روش های تکثیر گل شمعدانی در منزل

اگر به دنبال افزایش تعداد گیاهان شمعدانی خود بدون نیاز به خرید نهال جدید هستید، آشنایی با روش‌های تکثیر این گیاه می‌تواند بسیار کاربردی باشد. شمعدانی از جمله گیاهانی است که به روش‌های مختلفی در منزل قابل تکثیر است، هرچند قلمه زدن شمعدانی به‌عنوان ساده‌ ترین و پرطرفدارترین روش شناخته می‌شود و بیشترین درصد موفقیت را در اختیار باغبانان خانگی قرار می‌دهد.

آشنایی با نحوه قلمه زدن شمعدانی، در کنار رعایت اصول نگهداری گل شمعدانی، به شما کمک می‌کند تا با کمترین هزینه و در کوتاه ‌ترین زمان، بوته‌های جدید و سالمی پرورش دهید. در ادامه این مطلب، با انواع روش‌های تکثیر گل شمعدانی در منزل آشنا خواهیم شد.

قلمه زدن شمعدانی در آب

یکی دیگر از روش‌های ساده و محبوب برای تکثیر این گیاه، قلمه زدن شمعدانی در آب است که بسیاری از علاقه‌مندان به باغبانی خانگی به دلیل سادگی و امکان مشاهده مستقیم روند ریشه‌زایی، آن را ترجیح می‌دهند. در ادامه، مراحل کامل این روش را با هم بررسی می‌کنیم.

• انتخاب شاخه مناسب: از یک بوته شمعدانی سالم و بدون آفت، شاخه‌ای نیمه‌چوبی با طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر و حداقل ۲ تا ۳ گره انتخاب کنید. شاخه‌های خیلی جوان یا خیلی پیر برای ریشه‌زایی در آب مناسب نیستند.
• برش قلمه: با قیچی باغبانی تمیز و ضدعفونی‌ شده، شاخه را درست زیر یک گره به‌ صورت مورب برش دهید. برش تمیز و یکنواخت، احتمال عفونت را کاهش می‌دهد.
• آماده‌سازی قلمه: برگ‌های پایینی شاخه را جدا کنید تا فقط ۲ تا ۳ برگ در قسمت بالایی باقی بماند. اگر غنچه یا گل روی شاخه وجود دارد، آن را نیز حذف کنید تا انرژی گیاه صرف تولید ریشه شود.
• خشک کردن سطح برش: برخلاف بسیاری از گیاهان، بهتر است سطح برش‌خورده قلمه شمعدانی پیش از قرار گرفتن در آب، به مدت چند ساعت در هوای آزاد و دور از نور مستقیم خشک شود. این کار احتمال پوسیدگی را در محیط آب کاهش می‌دهد.
• قرار دادن قلمه در آب: ظرفی شیشه‌ای یا پلاستیکی شفاف انتخاب کنید تا بتوانید روند ریشه‌زایی را مشاهده کنید. آب مورد استفاده باید تصفیه ‌شده یا حداقل یک شب در دمای اتاق مانده باشد تا کلر آن تبخیر شود. قلمه را طوری در آب قرار دهید که فقط قسمت پایینی ساقه (بدون برگ) در آب فرو رفته باشد و برگ‌ها بیرون از آب بمانند.
• محل نگهداری: ظرف را در محلی با نور غیرمستقیم و روشن قرار دهید. نور مستقیم آفتاب می‌تواند باعث رشد جلبک در آب و آسیب به قلمه شود. دمای محیط نیز باید در حدود ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد باشد.
• تعویض منظم آب: هر ۲ تا ۳ روز یکبار آب ظرف را تعویض کنید تا از تجمع باکتری و کپک جلوگیری شود و اکسیژن کافی در اختیار قلمه قرار گیرد.
• انتقال به خاک: وقتی ریشه‌ها به ‌اندازه کافی رشد کردند، قلمه را به ‌آرامی از آب خارج کرده و در گلدانی حاوی خاک مناسب با زهکشی خوب بکارید. در چند روز اول پس از انتقال، خاک را کمی مرطوب ‌تر نگه دارید تا قلمه با محیط جدید سازگار شود.

یکی از مزیت‌های اصلی این روش، امکان تعویض راحت آب و کنترل مستقیم بر شرایط رشد ریشه است، بدون اینکه نگرانی از پوسیدگی خاک یا آبیاری نادرست وجود داشته باشد. با این حال، انتخاب نوع آب مناسب تأثیر زیادی بر سرعت و سلامت ریشه‌زایی قلمه شمعدانی دارد؛ اما قلمه شمعدانی درچه آبی زودتر ریشه میکند؟ در ادامه به این سوال پاسخ می‌دهیم.

قلمه شمعدانی در چه آبی زودتر ریشه می‌کند

برای اینکه قلمه زدن شمعدانی در آب با موفقیت بیشتری همراه باشد، نوع آب مورد استفاده اهمیت زیادی دارد. بهترین گزینه، آب تصفیه‌شده یا آب معمولی خانگی است که حداقل یک شب در دمای اتاق نگهداری شده باشد تا کلر موجود در آن تبخیر شود؛ زیرا کلر می‌تواند به بافت حساس قلمه آسیب برساند و روند ریشه‌زایی را آهسته کند. استفاده از آب باران یا آب مقطر نیز گزینه بسیار مناسبی است، چراکه عاری از مواد شیمیایی و املاح سنگین است و شرایط طبیعی‌تری برای رشد ریشه فراهم می‌کند.

 دمای آب نیز نباید خیلی سرد یا خیلی گرم باشد؛ آب با دمای ملایم و نزدیک به دمای محیط، بهترین نتیجه را در پی خواهد داشت. همچنین توصیه می‌شود آب ظرف هر ۲ تا ۳ روز یکبار تعویض شود تا از رشد باکتری و کپک جلوگیری شده و اکسیژن کافی در اختیار قلمه قرار گیرد. رعایت این نکات ساده، سرعت و سلامت ریشه‌زایی در قلمه زدن شمعدانی را به‌طور محسوسی افزایش می‌دهد.

قلمه زدن شمعدانی در خاک

در کنار روش قلمه زدن در آب، کاشت مستقیم قلمه در خاک نیز یکی از روش‌های سنتی و بسیار مؤثر برای تکثیر شمعدانی است که بسیاری از باغبانان با تجربه آن را ترجیح می‌دهند. مزیت اصلی این روش این است که قلمه از همان ابتدا در محیطی رشد می‌کند که قرار است در آن به‌طور دائم پرورش یابد، به همین دلیل ریشه‌های تولید شده معمولا قوی ‌تر و با خاک سازگارتر هستند و احتمال شوک انتقال کاهش می‌یابد. اگر می‌خواهید با روش قلمه زدن شمعدانی در خاک آشنا شوید و آن را در منزل به ‌درستی انجام دهید، در ادامه مراحل کامل این کار را با هم بررسی می‌کنیم.

۱. انتخاب شاخه مناسب

از یک بوته سالم و بدون آفت، شاخه‌ای نیمه‌چوبی با طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر و حداقل ۲ تا ۳ گره انتخاب کنید. شاخه‌های خیلی جوان یا خیلی پیر برای ریشه‌زایی مناسب نیستند.

۲. برش قلمه

با استفاده از قیچی باغبانی تمیز و ضدعفونی ‌شده، شاخه را درست زیر یک گره به‌ صورت مورب برش دهید تا سطح جذب رطوبت بیشتری داشته باشد.

۳. آماده‌سازی قلمه

برگ‌های پایینی شاخه را جدا کنید تا فقط ۲ تا ۳ برگ در قسمت بالایی باقی بماند. در صورت وجود غنچه یا گل، آن را نیز حذف کنید تا انرژی گیاه صرف تولید ریشه شود.

۴. خشک کردن سطح برش

سطح برش‌خورده قلمه را به مدت چند ساعت تا یک روز در هوای آزاد و دور از نور مستقیم قرار دهید تا خشک شود. این مرحله در قلمه زدن شمعدانی بسیار مهم است، زیرا از پوسیدگی قلمه در خاک جلوگیری می‌کند.

۵. آماده‌سازی خاک

مخلوطی از خاک باغچه، پرلیت یا ماسه بادی با زهکشی خوب تهیه کنید. خاک نباید سنگین و متراکم باشد، زیرا رطوبت زیاد می‌تواند باعث پوسیدگی ریشه شود.

۶. کاشت قلمه

قلمه را به عمق ۳ تا ۵ سانتی‌متر در خاک فرو کنید و اطراف آن را کمی فشرده کنید تا ساقه محکم بایستد. در صورت تمایل، می‌توانید انتهای قلمه را قبل از کاشت به هورمون ریشه‌زایی آغشته کنید تا سرعت ریشه‌دهی افزایش یابد.

۷. آبیاری اولیه

بلافاصله پس از کاشت، خاک را به ‌آرامی و به ‌اندازه مرطوب کنید. از آبیاری زیاد خودداری کنید، زیرا رطوبت بیش‌ازحد به قلمه آسیب می‌رساند.

۸. محل نگهداری

گلدان را در محلی با نور غیرمستقیم و دمای معتدل، حدود ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد قرار دهید. نور مستقیم آفتاب در روزهای اول می‌تواند باعث پژمردگی قلمه شود.

۹. مراقبت تا زمان ریشه‌زایی

خاک را همیشه کمی مرطوب نگه دارید، اما از خیس ماندن دائمی آن خودداری کنید. معمولا بعد از ۳ تا ۶ هفته، قلمه ریشه می‌زند که با کمی مقاومت هنگام کشیدن آرام ساقه قابل تشخیص است.

با رعایت دقیق این مراحل، قلمه زدن شمعدانی در خاک می‌تواند نتیجه‌ای موفق و بوته‌هایی سالم و قوی برای شما به ارمغان بیاورد.

قلمه زدن شمعدانی در ماسه

یکی دیگر از روش‌های کاربردی برای تکثیر این گیاه، قلمه زدن شمعدانی در ماسه است که به‌خصوص برای باغبانانی که به دنبال کاهش خطر پوسیدگی ریشه هستند، گزینه بسیار مناسبی محسوب می‌شود. ماسه بادی یا ماسه شسته‌ شده، به دلیل زهکشی بسیار بالا و عدم نگهداری بیش‌ازحد رطوبت، محیطی ایده‌آل برای ریشه‌زایی سالم فراهم می‌کند و احتمال ابتلای قلمه به قارچ و پوسیدگی را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهد. برای این کار، ابتدا مانند سایر روش‌ها، شاخه‌ای نیمه‌چوبی و سالم را انتخاب و پس از حذف برگ‌های پایینی و خشک کردن سطح برش، آن را به عمق ۳ تا ۵ سانتی‌متر در ظرفی پر از ماسه مرطوب فرو می‌کنند.

ماسه باید همیشه به‌ صورت ملایم مرطوب نگه داشته شود، بدون اینکه آب اضافی در آن جمع شود. گلدان یا ظرف حاوی ماسه را در محلی با نور غیرمستقیم و دمای معتدل قرار دهید تا شرایط برای ریشه‌دهی فراهم شود. نکته مهم در این روش این است که ماسه به‌ تنهایی مواد غذایی چندانی ندارد، بنابراین پس از ریشه‌دار شدن قلمه که معمولا بین ۳ تا ۵ هفته زمان می‌برد، باید آن را به خاک حاصلخیزتری منتقل کنید تا رشد گیاه به‌خوبی ادامه یابد. به همین دلیل، قلمه زدن شمعدانی در ماسه بیشتر به‌عنوان یک مرحله میانی برای ریشه‌زایی سریع و سالم استفاده می‌شود، نه محیط نهایی برای رشد گیاه.

تکثیر گل شمعدانی از طریق بذر

در کنار روش‌های رایج مانند قلمه زدن شمعدانی، کاشت بذر نیز یکی دیگر از راه‌های تکثیر این گیاه زیبا است، هرچند نسبت به قلمه زمان ‌برتر بوده و صبر و دقت بیشتری می‌طلبد. این روش به ‌خصوص برای علاقه‌مندانی جذاب است که می‌خواهند گونه‌های جدید و متنوعی از شمعدانی را از ابتدا پرورش دهند. اگر بذر شمعدانی در دسترس ندارید، می‌توانید آن را به‌ راحتی از یک سایت گل فروشی معتبر تهیه کنید. در ادامه، مراحل کامل کاشت بذر شمعدانی را با هم بررسی کرده‌ایم.

۱. انتخاب بذر مناسب

بذرهای تازه و باکیفیت را از منابع معتبر تهیه کنید. بذرهای کهنه یا نگهداری ‌شده در شرایط نامناسب، درصد جوانه‌ زنی پایین‌تری دارند.

۲. آماده‌سازی خاک کاشت

مخلوطی سبک از خاک باغچه، پرلیت و کود پوسیده با زهکشی خوب تهیه کنید. خاک باید نرم و بدون کلوخه باشد تا ریشه‌های نازک بذر به ‌راحتی رشد کنند.

۳. کاشت بذر

بذرها را در عمق ۵ تا ۱۰ میلی ‌متری خاک قرار دهید و روی آن‌ها را با لایه نازکی از خاک بپوشانید. فاصله مناسب بین بذرها را رعایت کنید تا نهال‌ها هنگام رشد به یکدیگر آسیب نرسانند.

۴. آبیاری اولیه

پس از کاشت، خاک را به ‌آرامی و به ‌صورت اسپری مرطوب کنید تا از جابه‌جا شدن بذرها جلوگیری شود.

۵. محل نگهداری

گلدان یا سینی کاشت را در محلی با نور غیرمستقیم و دمای حدود ۲۰ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد قرار دهید. می‌توانید روی سینی را با پلاستیک شفاف بپوشانید تا رطوبت حفظ شود.

۶. مراقبت تا جوانه‌زنی

خاک را همیشه کمی مرطوب نگه دارید. معمولا بین ۲ تا ۳ هفته زمان می‌برد تا اولین جوانه‌ها ظاهر شوند.

7. انتقال به گلدان اصلی

وقتی نهال‌ها به ارتفاع ۵ تا ۷ سانتی‌متر رسیدند و چند برگ تولید کردند، می‌توانید آن‌ها را به گلدان اصلی یا محل دائمی خود منتقل کنید.

تکثیر از طریق بذر روشی جذاب برای پرورش گونه‌ های جدید است، اما اگر به دنبال نتیجه سریع‌ تر و مطمئن ‌تر هستید، آشنایی با طرز قلمه زدن شمعدانی همچنان بهترین گزینه برای اکثر باغبانان خانگی محسوب می‌شود.

کاشت قلمه شمعدانی در باغچه

پس از اینکه قلمه شمعدانی ریشه زد و کمی رشد کرد، می‌توانید آن را مستقیما در باغچه بکارید تا فضای بیرونی خانه را با گل‌های رنگارنگ این گیاه زیبا کنید. برای این کار، ابتدا محلی در باغچه انتخاب کنید که نور کافی اما غیرمستقیم دریافت کند، زیرا نور شدید آفتاب در ساعات گرم روز می‌تواند به برگ‌ها و ساقه‌های تازه‌ ریشه‌دار آسیب برساند. خاک باغچه باید حاصلخیز و دارای زهکشی مناسب باشد؛ در صورت سنگین بودن خاک، می‌توانید مقداری ماسه یا پرلیت به آن اضافه کنید تا از جمع شدن آب اضافی جلوگیری شود. همچنین، چاله‌ای به اندازه کافی بزرگ برای ریشه‌های قلمه حفر کنید و آن را با احتیاط در خاک قرار دهید، سپس اطراف ساقه را به ‌آرامی فشرده کنید تا گیاه محکم بایستد. بلافاصله پس از کاشت، خاک را به‌ اندازه کافی آبیاری کنید، اما از خیس ماندن دائمی آن خودداری کنید. در روزهای اول پس از انتقال، بهتر است گیاه را از نور مستقیم و باد شدید محافظت کنید تا با محیط جدید سازگار شود. رعایت این نکات ساده در طریقه قلمه زدن شمعدانی و انتقال آن به باغچه، به رشد قوی ‌تر و گلدهی بهتر گیاه در فصل‌های آینده کمک می‌کند.

تکثیر گل شمعدانی در گلدان

تکثیر شمعدانی در گلدان معمولا از طریق قلمه زدن ساقه انجام می‌شود؛ کافی است شاخه‌ای سالم و نیمه‌چوبی را جدا کرده، سطح برش را خشک کنید و آن را در گلدانی حاوی خاک سبک و زهکش‌دار بکارید. گلدان را در محلی با نور غیرمستقیم قرار دهید و رطوبت خاک را به ‌طور متعادل حفظ کنید تا طی چند هفته ریشه بزند «یکی دیگر از روش‌های کمترشناخته‌ شده، تکثیر شمعدانی از طریق برگ است.

نکته مهم در این روش این است که تنها جدا کردن برگ کافی نیست؛ باید همراه برگ، یک قطعه کوچک از ساقه شامل گره یا جوانه نیز جدا شود، زیرا بافت ریشه‌زا از همین بخش ساقه تولید می‌شود، نه از برگ یا دمبرگ به ‌تنهایی. این قطعه را در بستری از خاک یا ماسه مرطوب قرار می‌دهند.

 این روش نسبت به قلمه ساقه، زمان ‌برتر است و درصد موفقیت پایین‌ تری دارد، اما برای گونه‌های خاصی از شمعدانی همچنان قابل انجام است. در نهایت، پس از ریشه‌دار شدن و استقرار گیاه در گلدان، استفاده از کود گیاهان آپارتمانی به رشد بهتر و گلدهی پرپشت‌ تر شمعدانی کمک می‌کند.

تکثیر شمعدانی عطری (Pelargonium graveolens)

شمعدانی عطری با نام علمی  Pelargonium graveolens، یکی از گونه‌های خاص و محبوب خانواده شمعدانی است که برخلاف گونه‌های معمولی، بیشتر به‌خاطر عطر قوی و دلپذیر برگ‌هایش شناخته می‌شود. برگ‌های این گیاه با کمترین لمس، رایحه‌ای شبیه به گل رز، لیمو یا نعنا آزاد می‌کنند و به همین دلیل در صنایع عطرسازی و تولید اسانس نیز کاربرد فراوانی دارد. این گیاه علاوه بر خاصیت خوشبوکنندگی فضای خانه، دارای خواص آرام‌ بخش و ضدعفونی ‌کننده نیز هست و نگهداری از آن تفاوت چندانی با شمعدانی‌های معمولی ندارد.

 خبر خوب این است که تکثیر این گونه نیز دقیقا مانند سایر انواع شمعدانی، از طریق قلمه زدن شمعدانی به ‌راحتی در منزل قابل انجام است. برای این کار، شاخه‌ای نیمه‌چوبی و سالم با طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر از بوته مادر جدا کنید، برگ‌های پایینی آن را حذف کرده و سطح برش را چند ساعت خشک بگذارید. سپس قلمه را در خاکی سبک با زهکشی خوب یا در ظرفی حاوی آب قرار دهید.

 نکته جالب درباره شمعدانی عطری این است که در فصل بهار و در شرایط مناسب نور، دما و رطوبت، گیاه وارد فاز رشد انفجاری شمعدانی می‌شود؛ به ‌طوری ‌که تنها در عرض چند هفته، شاخ‌وبرگ آن به ‌سرعت گسترش یافته و بوته کوچک به گیاهی پرپشت و پرشاخه تبدیل می‌شود. با رعایت اصول ساده نگهداری، می‌توانید در مدت کوتاهی چندین بوته پرعطر و خوشبو از یک گیاه مادر پرورش دهید و فضای خانه یا باغچه خود را با رایحه‌ای طبیعی و دلنشین پر کنید.

طرز تکثیر شمعدانی هلندی (Zonal Geranium)

شمعدانی هلندی یا Zonal Geranium یکی از پرطرفدارترین و شناخته‌شده ‌ترین گونه‌های شمعدانی است که به‌خاطر گل‌های درشت، پرپشت و رنگارنگ خود در بین باغبانان محبوبیت زیادی دارد. نام زونال از الگوی رنگی خاصی گرفته شده که روی برگ‌های این گیاه به ‌صورت هاله یا نوار تیره ‌رنگ دیده می‌شود. این گونه نسبت به بسیاری از گیاهان آپارتمانی دیگر، مقاومت بالایی در برابر شرایط مختلف نوری و دمایی دارد و به همین دلیل، هم برای فضای داخلی خانه و هم برای باغچه گزینه‌ای عالی محسوب می‌شود. اگر قصد افزودن این گونه زیبا به مجموعه گیاهان خود را دارید، می‌توانید از طریق خرید گل آپارتمانی، نمونه‌های سالم و باکیفیت آن را تهیه کنید. در ادامه به مراحل تکثیر این گیاه زیبا اشاره کرده‌ایم.

• انتخاب شاخه مناسب: از یک بوته سالم و بدون آفت، شاخه‌ای نیمه‌چوبی با طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر و حداقل ۲ تا ۳ گره انتخاب کنید.
• برش قلمه: با قیچی باغبانی تمیز و ضدعفونی‌ شده، شاخه را درست زیر یک گره به‌ صورت مورب برش دهید.
• آماده‌سازی قلمه: برگ‌های پایینی را جدا کنید تا فقط ۲ تا ۳ برگ در قسمت بالایی باقی بماند و در صورت وجود غنچه یا گل، آن را نیز حذف کنید.
• خشک کردن سطح برش: سطح برش ‌خورده را به مدت چند ساعت تا یک روز در هوای آزاد و دور از نور مستقیم قرار دهید تا خشک شود.
• کاشت در خاک یا آب: قلمه را در خاکی سبک با زهکشی خوب به عمق ۳ تا ۵ سانتی‌متر بکارید، یا در صورت تمایل، آن را در ظرفی حاوی آب تمیز قرار دهید.
• محل نگهداری: گلدان یا ظرف را در محلی با نور غیرمستقیم و دمای ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد قرار دهید.
• مراقبت تا ریشه‌زایی: رطوبت خاک یا آب را به ‌طور متعادل حفظ کنید. معمولا بین ۳ تا ۶ هفته طول می‌کشد تا قلمه ریشه بزند و آماده انتقال به گلدان اصلی شود.

با دنبال کردن این مراحل ساده، می‌توانید شمعدانی هلندی را به ‌راحتی در منزل تکثیر کرده و از گل‌های زیبا و پرپشت آن در فضای خانه یا باغچه لذت ببرید.

روش تکثیر شمعدانی اژدر

شمعدانی اژدر که با نام‌های شمعدانی آلمانی یا رگال نیز شناخته می‌شود، یکی از زیباترین گونه‌های خانواده شمعدانی است که نام علمی آن Pelargonium domesticum است. ویژگی اصلی این گیاه، گل‌های درشت و خاصی است که معمولا از ترکیب دو تا سه رنگ تشکیل شده‌اند و همین موضوع، آن را از سایر گونه‌های شمعدانی متمایز می‌کند. برگ‌های این گیاه بزرگ‌تر از دیگر شمعدانی‌ها هستند و به ‌صورت چین‌خورده و کشیده دیده می‌شوند. نکته جالب این است که دوره گلدهی شمعدانی اژدر نسبت به شمعدانی‌های معمولی کوتاه‌تر است، به همین دلیل بسیاری از پرورش ‌دهندگان تمایل دارند با تکثیر آن، تعداد بوته‌های خود را افزایش دهند.

تکثیر شمعدانی اژدر، مانند سایر گونه‌های این خانواده، از طریق قلمه زدن شمعدانی به ‌راحتی در منزل انجام می‌شود؛ کافی است شاخه‌ای نیمه‌چوبی و سالم را جدا کرده، برگ‌های پایینی آن را حذف و سطح برش را چند ساعت خشک کنید. سپس قلمه را در خاک مخصوص قلمه شمعدانی که ترکیبی سبک و دارای زهکشی مناسب است بکارید و در محلی با نور غیرمستقیم و دمای معتدل نگهداری کنید. با رعایت رطوبت متعادل خاک، معمولا طی چند هفته ریشه‌های تازه شکل می‌گیرند و می‌توانید بوته جدیدی از این گیاه زیبا و نوستالژیک پرورش دهید.

زمان تکثیر گل اژدر

بهترین زمان برای تکثیر شمعدانی اژدر، فصل بهار است؛ زمانی که گیاه در اوج رشد قرار دارد و شرایط دما و نور برای ریشه‌زایی قلمه مناسب ‌تر است. اواخر تابستان و اوایل پاییز نیز گزینه خوبی محسوب می‌شود، اما بهتر است از تکثیر این گیاه در فصل زمستان به ‌دلیل سرما و کاهش نور خودداری کنید.

نحوه تکثیر گل شمعدانی آویز و رونده

شمعدانی آویز یا رونده، یکی از محبوب‌ترین انواع گیاهان آپارتمانی گلدار است که به‌خاطر ساقه‌های بلند و آویزان و برگ‌های براق، معمولا در گلدان‌های آویز یا باکس‌های پنجره کاشته می‌شود. تکثیر این گونه نیز مانند سایر شمعدانی‌ها از طریق قلمه زدن انجام می‌شود. کافی است شاخه‌ای سالم به طول ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر را از انتهای ساقه‌های رونده جدا کنید، برگ‌های پایینی آن را حذف کرده و اجازه دهید سطح برش چند ساعت خشک شود. سپس قلمه را در خاکی سبک و زهکش‌دار یا در ظرفی حاوی آب قرار دهید. همچنین، گلدان را در محلی با نور غیرمستقیم و دمای معتدل نگهداری کنید و رطوبت خاک یا آب را متعادل حفظ کنید. معمولا بعد از ۳ تا ۵ هفته، ریشه‌های تازه شکل می‌گیرند و قلمه آماده انتقال به گلدان اصلی است تا رشد رونده و آویزان خود را ادامه دهد.

کلام آخر

همان‌طور که در این مقاله بررسی کردیم، تکثیر گل شمعدانی هم از طریق قلمه زدن، و هم با کاشت بذر امکان‌پذیر است. با رعایت مراحل صحیح و مراقبت مناسب، می‌توانید به‌ راحتی بوته‌های جدید و سالمی از این گیاه زیبا پرورش دهید.